ในระบบปฏิบัติการ Windows ไม่ว่าจะเป็น Windows 10 หรือ Windows 11 การจัดการบัญชีผู้ใช้งาน (User Account) เป็นเรื่องสำคัญ เพราะแต่ละบัญชีจะมีระดับสิทธิ์ที่แตกต่างกัน และส่งผลต่อการควบคุมระบบโดยตรง
โดยทั่วไป Windows แบ่งบัญชีผู้ใช้ออกเป็น 2 ระดับหลัก ๆ ได้แก่
- Standard User (ผู้ใช้ทั่วไป) – เป็นบัญชีที่มีสิทธิ์จำกัด สามารถใช้งานแอปพลิเคชันพื้นฐานได้ แต่ไม่สามารถติดตั้งซอฟต์แวร์หรือเปลี่ยนการตั้งค่าระดับระบบโดยไม่ได้รับอนุญาต
- Administrator (ผู้ดูแลระบบ) – เป็นบัญชีที่มีสิทธิ์สูงกว่า สามารถติดตั้งซอฟต์แวร์ ปรับแต่งระบบ และเข้าถึงการตั้งค่าต่าง ๆ ได้มากกว่าผู้ใช้ทั่วไป
แต่สิ่งที่หลายคนอาจไม่ทราบคือ Administrator ใน Windows ไม่ได้มีเพียงประเภทเดียว โดยมีทั้ง
- บัญชีผู้ดูแลระบบที่ไม่ได้เปิดใช้งานตั้งแต่แรก (Built-in Administrator)
- บัญชีผู้ใช้ที่ได้รับสิทธิ์ Administrator (User with Administrator Privileges) ซึ่งทั้งสองแบบมีข้อแตกต่างที่สำคัญ
Built-in Administrator – บัญชีผู้ดูแลระบบที่ซ่อนอยู่ใน Windows
Built-in Administrator เป็นบัญชีพิเศษที่ Microsoft สร้างมาใน Windows เพื่อใช้ในการดูแลระบบขั้นสูง โดยบัญชีนี้มีคุณสมบัติพิเศษที่แตกต่างจากบัญชีผู้ใช้ที่ได้รับสิทธิ์ Administrator ทั่วไป
- มีสิทธิ์เต็มรูปแบบ – สามารถทำทุกอย่างได้ในระบบโดยไม่มีข้อจำกัด
- ไม่ถูกควบคุมโดย User Account Control (UAC) – สามารถรันคำสั่งที่ต้องใช้สิทธิ์ระดับสูงได้ทันทีโดยไม่ต้องยืนยัน
- ถูกปิดใช้งานโดยค่าเริ่มต้น – Microsoft ปิดบัญชีนี้ไว้ตั้งแต่แรกเพื่อความปลอดภัย และจะเปิดใช้งานได้โดยผู้ดูแลระบบเท่านั้น
บัญชีนี้มักใช้สำหรับการกู้คืนระบบหรือแก้ไขปัญหาที่บัญชี Administrator ปกติไม่สามารถทำได้ เช่น การรีเซ็ตรหัสผ่านของผู้ใช้ หรือการเข้าถึงไฟล์และโฟลเดอร์ที่ถูกบล็อก
User with Administrator Privileges – บัญชีผู้ใช้ที่มีสิทธิ์เป็นผู้ดูแลระบบ
บัญชีที่เราใช้งานในชีวิตประจำวัน หากได้รับสิทธิ์ Administrator จะสามารถควบคุมและตั้งค่าระบบได้เช่นกัน แต่จะมีข้อจำกัดบางอย่างเมื่อเทียบกับ Built-in Administrator
- ต้องผ่าน User Account Control (UAC) – หากต้องการทำบางอย่าง เช่น ติดตั้งโปรแกรม หรือแก้ไขค่าระดับระบบ จะมีหน้าต่างแจ้งเตือนขึ้นมาให้ยืนยันก่อน
- อาจถูกจำกัดด้วย Group Policy หรือ Security Policy – บางครั้งผู้ดูแลระบบสามารถกำหนดนโยบายให้บัญชี Administrator ทั่วไปไม่สามารถเข้าถึงบางฟังก์ชันของ Windows ได้
- ไม่สามารถข้ามข้อจำกัดด้านความปลอดภัยบางอย่างได้ – เช่น บัญชีนี้อาจถูกปิดกั้นจากการเปลี่ยนแปลงไฟล์บางไฟล์ที่ Windows ป้องกันไว้
บัญชี Administrator ที่ใช้งานทั่วไป นี้เหมาะสำหรับการใช้งานตามปกติ แต่ก็ยังมีการป้องกันเพื่อไม่ให้เกิดความเสียหายกับระบบโดยไม่ตั้งใจ
ความแตกต่างระหว่าง Built-in Administrator กับ User ที่มีสิทธิ์ Administrator
| คุณสมบัติ | Built-in Administrator | User with Administrator Privileges |
|---|---|---|
| เปิดใช้งานโดยค่าเริ่มต้น | ❌ ปิดไว้เพื่อความปลอดภัย | ✅ ผู้ใช้สร้างขึ้นเองหรือมีอยู่แล้ว |
| สิทธิ์เต็มรูปแบบ | ✅ ใช้งานได้ทั้งหมด | ⚠️ อาจถูกจำกัดโดย UAC หรือ Group Policy |
| ถูกควบคุมโดย User Account Control (UAC) | ❌ ไม่ต้องยืนยัน | ✅ ต้องยืนยันก่อนดำเนินการ |
| ใช้แก้ไขปัญหาระบบ | ✅ เหมาะสำหรับการกู้คืนระบบ | ⚠️ บางกรณีอาจทำไม่ได้ |
| ควรใช้เป็นบัญชีหลักหรือไม่ | ❌ ไม่แนะนำให้ใช้เป็นบัญชีหลัก | ✅ ใช้งานเป็นบัญชีหลักได้ |
สรุป
- Built-in Administrator เป็นบัญชีพิเศษที่มีสิทธิ์สูงสุดในระบบ แต่ถูกปิดใช้งานโดยค่าเริ่มต้น เพื่อป้องกันความเสี่ยงด้านความปลอดภัย
- User with Administrator Privileges คือบัญชีที่ได้รับสิทธิ์ผู้ดูแลระบบ แต่ยังถูกควบคุมโดย UAC เพื่อป้องกันการเปลี่ยนแปลงที่ไม่พึงประสงค์
- หากต้องการเข้าถึง Built-in Administrator สามารถเปิดใช้งานได้ผ่าน Command Prompt โดยใช้คำสั่ง:
net user administrator /active:yes
และสามารถปิดได้เมื่อไม่ต้องการใช้งาน:
net user administrator /active:no
โดยทั่วไป Windows ออกแบบให้เราควรใช้บัญชีที่มีสิทธิ์ Administrator สำหรับการทำงานตามปกติ และใช้ Built-in Administrator เฉพาะในกรณีที่จำเป็นเท่านั้น
ระบบ User อื่นๆใน Windows ที่ควรต้องทราบ
จากภาพที่คุณแนบมา นี่คือลิสต์บัญชีผู้ใช้ (User Accounts) ที่อยู่ใน Windows ซึ่งแสดงอยู่ใน Local Users and Groups (lusrmgr.msc) ใน Windows โดยบัญชีที่เห็นมีรายละเอียดดังนี้
1. Administrator
- เป็นบัญชี Built-in Administrator ที่ Windows สร้างขึ้นมาโดยอัตโนมัติ
- มีสิทธิ์เต็มรูปแบบในการจัดการระบบโดยไม่มีข้อจำกัดของ User Account Control (UAC)
- ถูกปิดใช้งานโดยค่าเริ่มต้น เพื่อป้องกันการเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาต
- สามารถเปิดใช้งานได้หากจำเป็น ผ่าน Command Prompt ด้วยคำสั่ง:
net user administrator /active:yes
2. DefaultAccount
- เป็นบัญชีระบบที่ Windows ใช้สำหรับการจัดการระบบเบื้องหลัง
- ไม่ใช่บัญชีสำหรับให้ผู้ใช้ล็อกอินโดยตรง
- มักถูกใช้ร่วมกับฟีเจอร์ Windows เช่น Windows Store หรือ Windows Services ต่าง ๆ
3. Guest
- เป็นบัญชีสำหรับให้ ผู้ใช้ชั่วคราว เข้าถึงเครื่องคอมพิวเตอร์โดยไม่มีสิทธิ์แก้ไขการตั้งค่าระบบ
- ไม่มีสิทธิ์ ติดตั้งซอฟต์แวร์ หรือ เปลี่ยนการตั้งค่าระดับสูง
- มักถูกปิดใช้งานโดยค่าเริ่มต้นเพื่อความปลอดภัย เนื่องจากอาจเป็นช่องโหว่ให้ผู้ไม่หวังดีเข้าถึงระบบได้ง่ายขึ้น
4. modify (หรือชื่อที่คุณตั้งเอง)
- นี่คือบัญชีผู้ใช้ที่ ถูกสร้างขึ้นเอง โดยอาจเป็นบัญชี Standard User หรือบัญชีที่ได้รับสิทธิ์ Administrator ขึ้นอยู่กับการกำหนดค่า
- ถ้าบัญชีนี้ถูกกำหนดให้เป็น Administrator ก็จะเป็น “User with Administrator Privileges” ตามที่กล่าวไปก่อนหน้านี้
5. WDAGUtilityAccount
- เป็นบัญชีระบบที่ใช้กับ Windows Defender Application Guard (WDAG)
- ใช้สำหรับ รันกระบวนการแยกออกจากระบบหลัก เพื่อความปลอดภัย
- ไม่สามารถใช้งานหรือล็อกอินได้โดยตรง