รู้หรือไม่ประเทศไทยถูกกำหนดให้ อายุขั้นต่ำสำหรับเด็กไว้ที่ 18-20 ปี สำหรับการใช้บริการออนไล์ต่างๆ

รายชื่อประเทศหรือภูมิภาคที่มีกฎหมายกำหนดอายุขั้นต่ำสำหรับเด็ก

ในยุคดิจิทัลปัจจุบัน แพลตฟอร์มระดับโลกมีการกำหนดเกณฑ์อายุขั้นต่ำสำหรับผู้ใช้งานเพื่อความปลอดภัยและการปฏิบัติตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลที่แตกต่างกันในแต่ละภูมิภาค โดยเฉพาะในประเทศไทยที่ผู้ใช้งานมักพบว่าตนเองถูกจำกัดสิทธิ์ในสถานะ “บัญชีเด็ก” จนกว่าจะอายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ ซึ่งถือเป็นเกณฑ์ที่สูงที่สุดเมื่อเทียบกับมาตรฐานสากลส่วนใหญ่

สำหรับการให้บริการของ Google นั้น โดยทั่วไปกำหนดเกณฑ์อายุขั้นต่ำในการจัดการบัญชีด้วยตนเองไว้ที่ 13 ปี ในเกือบทุกประเทศ อย่างไรก็ตาม สำหรับประเทศไทย Google จำเป็นต้องยึดถือเกณฑ์ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เรื่องการบรรลุนิติภาวะ และ พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) เช่นเดียวกัน ส่งผลให้การทำนิติกรรมหรือการให้ความยินยอมในบริการที่ซับซ้อน หรือการสมัครบริการที่เกี่ยวข้องกับการเงิน เช่น AdSense หรือ Google Ads ยังคงถูกจำกัดไว้ที่อายุ 18 ปี โดยระบุว่า “คุณต้องมีอายุอย่างน้อย 18 ปีบริบูรณ์จึงจะสมัครใช้งาน AdSense หากอายุต่ำกว่า 18 ปี Google ระบุทางเลือกเดียวคือ ต้องให้พ่อแม่หรือผู้ปกครองเป็นผู้สมัครโดยใช้บัญชี Google ของผู้ปกครองเอง และการจ่ายเงินทั้งหมดจะผ่านผู้ปกครองเท่านั้น

ในส่วนของ Microsoft ได้มีการประกาศรายชื่อประเทศและภูมิภาคที่มีการกำหนดขีดจำกัดอายุตามกฎหมาย (Statutory Age Limits) ไว้อย่างชัดเจน ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าแต่ละประเทศมีข้อกำหนดที่แตกต่างกัน ดังนี้

• กลุ่มอายุ 13 ปี: แอลเบเนีย, แอลจีเรีย, อาร์เจนตินา, บาห์เรน, เบลเยียม, โบลิเวีย, บอสเนียเฮอร์เซโกวีนา, บราซิล, ชิลี, โคลอมเบีย, คอสตาริกา, เอกวาดอร์, อียิปต์, เอลซัลวาดอร์, เอสโตเนีย, ฟินแลนด์, จอร์เจีย, กัวเตมาลา, ฮอนดูรัส, ฮ่องกง, ไอซ์แลนด์, อินโดนีเซีย, อิสราเอล, คูเวต, ลัตเวีย, ลิเบีย, มาเลเซีย, มอลตา, เม็กซิโก, มอลโดวา, มอนเตเนโกร, โมร็อกโก, นิวซีแลนด์, นิคารากัว, มาซิโดเนียเหนือ, นอร์เวย์, โอมาน, ปานามา, ปารากวัย, เปรู, ฟิลิปปินส์, โปรตุเกส, กาตาร์, รัสเซีย, ซาอุดีอาระเบีย, เซอร์เบีย, สิงคโปร์, สวีเดน, ไต้หวัน, ตูนิเซีย, ตุรกี, ยูเครน, สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์, สหราชอาณาจักร, สหรัฐอเมริกา และอุรุกวัย
• กลุ่มอายุ 14 ปี: ออสเตรีย, บัลแกเรีย, ไซปรัส, จีน, ลิทัวเนีย, สเปน และแคนาดา
• กลุ่มอายุ 15 ปี: สาธารณรัฐเช็ก, เดนมาร์ก, กรีซ และสโลวีเนีย
• กลุ่มอายุ 16 ปี: ญี่ปุ่น, ลิกเตนสไตน์, สวิตเซอร์แลนด์, เวียดนาม และประเทศส่วนใหญ่ในสหภาพยุโรป (EU)
• กลุ่มอายุ 18 ปี: ออสเตรเลีย, ฝรั่งเศส, เยอรมนี, อินเดีย, อิตาลี และแอฟริกาใต้
• กลุ่มอายุ 20 ปี: ประเทศไทย (สำหรับเกาหลีใต้ กำหนดที่ 14 ปี แต่ผู้ที่ต่ำกว่า 20 ปีต้องได้รับความยินยอมสำหรับการเล่นเกม)

เกณฑ์อายุ 20 ปีของประเทศไทยนั้นไม่ได้ถูกกำหนดขึ้นโดยบริษัทผู้ให้บริการเอง แต่เป็นการปรับปรุงระบบเพื่อให้สอดคล้องกับมาตรา 19 ของกฎหมายแพ่งฯ ที่ระบุว่าบุคคลจะพ้นจากภาวะผู้เยาว์เมื่ออายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ การกำหนดเกณฑ์นี้ช่วยลดความเสี่ยงทางด้านนิติกรรมสัญญาที่อาจเป็นโมฆียะ และเพื่อให้การบริหารจัดการข้อมูลส่วนบุคคลภายใต้กฎหมาย PDPA เป็นไปอย่างถูกต้องสมบูรณ์ที่สุดในบริบทของประเทศไทย

ในทางกฎหมายไทย ไม่มีมาตราไหนในฉบับเดียวที่เขียนว่า “เด็กออนไลน์คืออายุต่ำกว่า 20” แบบตรงตัว แต่เหตุผลที่ Microsoft ต้องตั้งเกณฑ์ที่ 20 ปี เป็นการตีความรวมกันจากกฎหมายหลัก 2 ฉบับ เพื่อป้องกันความเสี่ยงทางกฎหมายของตัวบริษัทเอง ดังนี้

1. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (เรื่องการบรรลุนิติภาวะ)
นี่คือเหตุผลหลักครับ ตาม มาตรา 19 ระบุว่า “บุคคลย่อมพ้นจากภาวะผู้เยาว์และบรรลุนิติภาวะเมื่อมีอายุยี่สิบปีบริบูรณ์”

• นิติกรรมสัญญา: การสมัครใช้งานบริการออนไลน์ (Terms of Service) ถือเป็น “สัญญา” อย่างหนึ่ง ในทางกฎหมายไทย หากผู้เยาว์ (ต่ำกว่า 20 ปี) ทำสัญญาโดยไม่ได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรม สัญญานั้นอาจเป็น โมฆียะ (คือสามารถยกเลิกหรือบอกล้างในภายหลังได้)
• ความเสี่ยงของ Microsoft: เพื่อตัดปัญหาที่สัญญาการใช้งานจะถูกบอกล้าง Microsoft จึงเลือกเกณฑ์ที่ผู้ใช้สามารถทำนิติกรรมได้สมบูรณ์ด้วยตัวเอง 100% คือ 20 ปีครับ

2. พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA)
กฎหมายฉบับนี้เป็นตัวตอกย้ำเรื่อง “ออนไลน์” ที่ชัดเจนที่สุดครับ โดยอ้างอิงเกณฑ์อายุจากประมวลกฎหมายแพ่งฯ มาใช้ในเรื่องการให้ความยินยอม (Consent):

• การเก็บข้อมูล: หาก Microsoft จะเก็บข้อมูลส่วนบุคคลของเด็กที่มีอายุไม่ถึงเกณฑ์ (ซึ่งในไทยคือการบรรลุนิติภาวะ) ต้องได้รับความยินยอมจาก “ผู้ใช้อำนาจปกครอง” ด้วย
• เกณฑ์อายุใน PDPA: แม้ PDPA จะยอมให้เด็กอายุ 10 ปีขึ้นไปให้ความยินยอมในบางเรื่องได้เอง แต่ “การทำนิติกรรมสัญญาสมัครใช้บริการ” ของแพลตฟอร์มต่างชาติมักมีเรื่องการซื้อขายหรือการจัดการข้อมูลที่ซับซ้อน ซึ่งบริษัทมักจะยึดเกณฑ์การบรรลุนิติภาวะที่ 20 ปี เพื่อให้ครอบคลุมและปลอดภัยที่สุดตามกฎหมายไทย

ที่มา: Microsoft Support