ช่องโหว่ Zero-day (Zero-day Vulnerability) คืออะไร มีความหมายอย่างไ

ความหมายของ Zero-day Vulnerability

ในโลกของความปลอดภัยทางไซเบอร์ คำว่า Zero-day Vulnerability หรือช่องโหว่ซีโร่เดย์ เป็นคำศัพท์ที่มักปรากฏในข่าวการโจมตีทางเทคโนโลยีครั้งสำคัญ ความหมายที่แท้จริงของคำนี้ไม่ได้หมายถึงไวรัสชนิดใหม่ แต่หมายถึง สถานะของช่องโหว่ ในซอฟต์แวร์หรือฮาร์ดแวร์ที่ถูกค้นพบและอาจถูกโจมตีแล้ว โดยที่ผู้พัฒนาหรือเจ้าของผลิตภัณฑ์นั้น ยังไม่ทราบเรื่องมาก่อน หรือทราบแล้วแต่ มีเวลา 0 วัน ในการเตรียมตัวแก้ไขก่อนที่จะเกิดความเสียหายขึ้นจริง ซึ่งถือเป็นจุดอ่อนที่อันตรายที่สุดเพราะผู้ใช้งานทั่วไปแทบไม่มีทางป้องกันได้

ที่มาของชื่อ Zero-day มาจากจำนวนวันที่ผู้พัฒนามีโอกาสได้อุดช่องโหว่นั้น กล่าวคือเมื่อแฮกเกอร์ค้นพบจุดบกพร่องและเริ่มเขียนโค้ดโจมตีหรือที่เรียกว่า Exploit ทันทีโดยที่ผู้พัฒนายังไม่ได้สร้างชุดซ่อมแซม (Patch) ช่วงเวลานี้ถือว่ามีความเสี่ยงสูงสุด เพราะซอฟต์แวร์ป้องกันไวรัสแบบดั้งเดิมมักตรวจจับไม่ได้เนื่องจากยังไม่มีข้อมูลในฐานข้อมูล การโจมตีที่เกิดขึ้นในช่วงเวลานี้เรียกว่า Zero-day Attack ซึ่งแฮกเกอร์จะฉวยโอกาสเจาะเข้าระบบ ขโมยข้อมูล หรือฝังมัลแวร์ ก่อนที่บริษัทผู้ผลิตจะรู้ตัวและออกอัปเดตมาแก้ไข

กระบวนการของภัยคุกคามรูปแบบนี้เริ่มต้นจากการที่นักวิจัยความปลอดภัยหรือแฮกเกอร์ค้นพบข้อผิดพลาดในโค้ดของโปรแกรม ซึ่งอาจเป็นได้ตั้งแต่ระบบปฏิบัติการอย่าง Windows, iOS ไปจนถึงแอปพลิเคชันอย่าง Chrome หรือ Zoom หากผู้ค้นพบเป็นฝ่ายดี (White Hat) พวกเขาจะแจ้งผู้พัฒนาให้แก้ไขอย่างลับๆ แต่หากเป็นฝั่งผู้ประสงค์ร้าย (Black Hat) พวกเขาจะเก็บเรื่องนี้เป็นความลับและขายข้อมูลช่องโหว่ในตลาดมืด หรือนำไปใช้โจมตีทันที ช่วงเวลาวิกฤตจะดำเนินต่อไปจนกว่าผู้พัฒนาจะรับทราบ ทำการวิเคราะห์ และปล่อยอัปเดตเพื่อปิดช่องโหว่นั้น ซึ่งอาจใช้เวลาตั้งแต่ไม่กี่ชั่วโมงไปจนถึงหลายสัปดาห์

การป้องกัน Zero-day ทำได้ยากเนื่องจากยังไม่มีแพตช์แก้ไขโดยตรงในวันแรก แต่ผู้ใช้งานและองค์กรสามารถลดความเสี่ยงได้โดยการใช้มาตรการเชิงรุก เช่น การติดตั้งระบบตรวจจับพฤติกรรมผิดปกติ (Behavioral Analysis) แทนการตรวจจับด้วยฐานข้อมูลไวรัสเพียงอย่างเดียว การใช้ไฟร์วอลล์ที่เข้มงวด และที่สำคัญที่สุดคือการหมั่นติดตามข่าวสารความปลอดภัยและตั้งค่าให้อุปกรณ์อัปเดตซอฟต์แวร์โดยอัตโนมัติ เพราะทันทีที่มีการเปิดเผยถึงช่องโหว่ Zero-day บริษัทผู้พัฒนาจะเร่งออกแพตช์ฉุกเฉินให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้เพื่อหยุดยั้งความเสียหาย

ที่มา: CrowdStrike